Parlementsleden Cathy Plasman en Bart Martens volgen de klimaatonderhandelingen in Kopenhagen op de voet. Vanaf 14 december nemen ze ook deel aan de klimaattop. Hoe verlopen de onderhandelingen? Zijn we op weg naar een bindend klimaatakkoord? Wat zijn de grote en kleine verhalen achter de top? Verneem het hier uit de eerste hand.

Maandag 21 december 2009
Oude wereld past voor nieuwe uitdagingen

Nooit waren de verwachtingen voor een klimaattop zo hoog gespannen, nooit de uitkomst zo teleurstellend. De top werd een flop. Hopenhagen een hoop ellende. Geen akkoord over de noodzakelijke vermindering in de uitstoot van broeikasgassen, geen mechanismes om bosbehoud en –bescherming te financieren, geen engagementen om ook in lucht- en scheepvaart het energieverbruik en de uitstoot aan banden te leggen, geen oplossingen voor de reserves aan “schone lucht” die sommige landen hebben opgebouwd en die een echte vermindering van de uitstoot in de weg staan… Alleen wat smartengeld voor de ontwikkelingslanden die daarmee een stukje van de immense factuur kunnen betalen die het verwoestend klimaat daar nu al achterlaat.

De kaarten leken nochtans goed te liggen. In de VS kwam een nieuwe president aan de macht met de belofte van verandering. De wetenschappelijke consensus was overweldigend. Energiereuzen beloofden klimaatneutraliteit tegen 2050 en ook autobouwers begonnen aan een bevrijdingstrijd die hen zou losmaken van fossiele brandstoffen. Private kapitaalfondsen stonden klaar om miljarden euro’s en dollars in de nieuwe groene economie te pompen. De Europese Unie stoomde een eigen ambitieus energie- en klimaatpakket klaar en wou de eigen broeikasgasuitstoot tegen 2020 zelfs met 30% terugdringen als andere landen ook hun deel zouden doen. Japan zou zijn uitstoot tegen dan met een kwart verminderen. China en India verklaarden zich bereid de koolstofintensiteit van hun economie in te perken. En meer dan 100 regeringsleiders en staatshoofden zakten persoonlijk af naar Kopenhagen om een ambitieus akkoord in zijn definitieve plooi te leggen. Kortom, de wereld stond op een keerpunt. De mensheid leek het kleine kansenvenster te benutten om haar eigen lot in handen te nemen. Om nog voor 2020 de wereldwijde emissies te laten pieken om ze dan drastische af te bouwen zodat de broeikasgassen die zich in de atmosfeer opstapelen onder het niveau blijven dat de opwarming binnen de perken houdt. Het nieuwe akkoord leek het startschot te zullen worden van een duurzame kringloopeconomie die wel kopieerbaar is naar elders en later en die een groeiende wereldbevolking op een vreedzame en leefbare wijze kon insluiten.

Climacide
Maar de berg heeft een muis gebaard. Kyoto heeft geen vervolg gekregen. Door het uitblijven van een ambitieus en wettelijk bindend akkoord in Kopenhagen blijft onze koolstofverslaving ongemoeid, blijft een omgehakte boom meer waard dan een levende en klappen onze groene longen verder in. Onze planeet zal op verschroeiende wijze verder opwarmen, stormen en orkanen zullen in aantal en hevigheid toenemen, eilanden in de Stille Zuidzee zullen wegzinken onder de stijgende zeespiegel. De watertorens van de Himalya en Andes die miljoenen mensen van drinkbaar water voorzien verdwijnen ondertussen als sneeuw voor de zon, levensbedreigende ziektes krijgen een ruimer verspreidingsgebied, landbouwgronden verwoestijnen, oceanen verzuren, koraalriffen sterven af,… Kortom, het universele recht op een leefbare woonomgeving, op voedsel en drinkbaar water en op een goede gezondheid zal aan grote groepen mensen verstoken blijven. Een climacide dreigt. Grote groepen klimaatvluchtelingen zullen hun biezen pakken en elders heil zoeken, als ze daar al de kans toe krijgen.

Hoe moet het nu verder? Het besef groeit dat het model niet meer werkt. Kleine aanpassingen aan lang doorkauwde teksten leveren niet het resultaat op dat de wetenschap noodzakelijk acht. Met kleine stapjes vooruit spring je niet over een kloof. Zelfs niet als het stapjes in de goede richting zijn. De oude wereldorde lijkt dan ook niet langer in staat om nieuwe uitdagingen aan te gaan. De natiestaten zijn niet langer uitgerust om globale problemen aan te pakken. Sinds de Vrede van Westfalen, honderden jaren geleden, bekleden die natiestaten het hoogste soeverein gezag en kunnen ze niet gedwongen worden in globale vraagstukken hun verantwoordelijkheid op te nemen. Vrijbuitergedrag ligt dan altijd op de loer. Laat andere landen maar hun vervuiling terugdringen, hun bodemschatten onder de grond laten en het natuurlijk kapitaal onaangeroerd… de vrijbuiter profiteert daar even goed van zonder de eigen burgers en bedrijven te moeten storen. Als de kosten en baten van internationaal beleid dan nog eens ongelijkmatig zijn verdeeld – met in het klimaatdossier het Westen dat de grootste omschakelingskosten moeten betalen en het Zuiden dat het meest baat heeft bij de vermeden schade – wordt het pas echt moeilijk. Komt daar nog bij dat in internationale onderhandelingen de natiestaten zich samen zetten in tegennatuurlijke samenwerkingsverbanden. Neem nu de G77. Deze groep van ontwikkelingslanden onderhandelt samen klimaatakkoorden maar omvat naast echt armtierige landen – voor wie de strijd tegen de klimaatopwarming een kwestie van overleven is – oliewinnende landen als Saudi Arabië die geen enkele baat hebben bij het afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen.

Nieuwe institutionele architectuur
We moeten dan ook werk maken van een nieuwe institutionele architectuur voor het aanpakken van mondiale problemen zoals migratie, klimaatopwarming, uitputting van natuurlijke rijkdommen en aantasting van biodiversiteit, terrorisme of de instabiliteit van de financiële markten. Deze problemen mogen dan wel mondiaal zijn, ze zijn ook van “nationaal” belang omdat geen enkele natiestaat er immuun voor is en er zich van kan afschermen. Voor een duurzaam beheer van ons gezamenlijk werelderfgoed zullen natiestaten bewust een stuk van hun soevereiniteit moeten opgeven of “samenleggen” ten voordele van een “soevereiniteit van de mensheid”. De VN moeten worden hervormd en steunen op de bouwstenen van politiek-economisch sterk geïntegreerde regio’s (naar het voorbeeld van de EU) die samen een nieuwe G8 vormen. Deze regionale blokken kunnen met een mandaat van hun lidstaten multilaterale akkoorden onderhandelen. Zo’n getrapte besluitvorming zal beter werken dan de onderhandelingen vandaag tussen 200 landen in willekeurige groepen die niet over instrumenten beschikken om de gemaakte afspraken ook op regionaal niveau te vertalen. De nieuwe VN wordt geschraagd door een eigen administratie met initiatiefrecht (zoals de Europese Commissie binnen de EU) en een adviesraad bestaande uit multinationale niet-gouvernementele organisaties (MUNGO’s).

Gelijk aardeaandeel
Net zoals het enkelvoudig algemeen stemrecht in de 20ste eeuw het vliegwiel vormde voor de uitbouw van de nationale welvaartstaat, moet vandaag een gelijk mondiaal milieugebruiksrecht de revolutionaire kracht vormen voor de ontwikkeling van de duurzame kringloopeconomie van de 21ste eeuw. Het eerste zorgde voor welvaartscreatie en –deling binnen staten, het tweede tussen staten. Het komt er nu op aan het principe van het gelijk aardeaandeel en de verdeling van verschillen die voortvloeien uit een ongelijke aanwending daarvan, in concrete mechanismen om te zetten. Daartoe moeten we de internationale emissiehandel die op basis van het huidige Kyoto-protocol in voege trad, omvormen tot een handel in broeikasgassen tussen landen waarbij de landelijke uitstootrechten worden bepaald op basis van een gelijk uitstootrecht per capita en afnemen in functie van de ecologische draagkracht (uitstootruimte nodig voor bereiken van een stabilisatie van CO2-concentraties in de atmosfeer die corresponderen met een gemiddelde temperatuurstijging van 2° C). De opbrengsten voor landen die in dergelijk regime uitstootrechten verkopen moeten we oormerken voor de financiering van duurzame investeringen. In dit systeem zullen industrielanden die een groter deel van de mondiale milieugebruiksruimte opeisen dan waar ze recht op hebben daarvoor juist zoveel betalen als wat ze uit de extra rechten aan extra opbrengsten kunnen halen. Ontwikkelingslanden verkopen die hoeveelheid die ze (nog) niet nodig hebben of sparen deze rechten op (als ze het met de compenserende prijs niet eens zijn). Ze krijgen als het ware een dividend op de meerwaarde die wij creëren met hun milieugebruiksruimte.

Zo’n systeem is veel eerlijker en doeltreffender dan de huidige emissiehandel. In plaats van uitstootplafonds vast te stellen op basis van de onderhandelingsmacht van landen, worden ze vastgesteld op basis van het principe dat elke wereldburger evenveel recht heeft op het gebruik van de schaarse uitstootruimte voor broeikasgassen of van de voordelen die samengaan met een ongelijke verdeling ervan. In plaats van de opbrengsten van de verkoop van emissierechten te laten verdwijnen in een of andere cleptocratie (zoals bij de verkoop van Russische “schone lucht”), worden deze aangewend voor investeringen in een duurzame energievoorziening. Opkomende economieën worden daarbij niet langer verleid om in afwachting van eigen internationale verplichtingen de vervuilende koolstofintensieve industrieën uit industrielanden aan te trekken (wat alleen maar tot verschuiving in plaats van vermindering van uitstoot leidt), maar aangezet om meteen schoon te ontwikkelen. Zij gaan haasje-over springen en meteen investeren in koolstofvrije technologieën, steden ontwikkelen op openbaar vervoersassen, een energievoorziening uitbouwen op basis van lokale en hernieuwbare systemen,… De technologie daarvoor wordt ontwikkeld door industrielanden die door de koolstofprijs daartoe worden aangezet.

Wie de laatste dagen in Kopenhagen het ontvolkte en zielloze Bella-congrescentrum vergeleek met de strijdvaardige sfeer die heerste op het Klimaforum waar de parallelle burgerconventie plaatsvond, beseft dat de wereldbevolking klaar is voor dergelijke revolutie. Voor een voorspoedige, vreedzame en koolstofarme toekomst in een klimaatveilige wereld.

Bart

Vrijdag 18 december 2009
Cruciale momenten

Gisteren was er dan het grote persmoment van het klimaatfilmpje. Interessant waren de toelichtingen van Jill Peeters (VTM) en Jean Charles Beaubois (RTBF) over hoe ze in of aansluitend aan hun weerpraatje, een tip meegeven over hoe je zelf iets kan doen tegen de klimaatverandering.

De RTBF werkt samen met APERE (de franstalige evenknie van ODE) en legt elke maandag de focus op de ontwikkelingen inzake hernieuwbare energie. Ze zijn ook de drijvende kracht achter een Europees netwerk van weermannen en - vrouwen, die allen hun communicatie gebruiken om deze boodschap op een zo groot mogelijke schaal te verspreiden.

Hun enthousiasme was frappant en aantstekelijk, omdat Jill ons zover gekregen heeft om mee te dansen in de perszaal. Je had Bart moeten zien. Een totaal andere sfeer dan in de plenaire zaal, waar de donkere wolken nog steeds hangen.

Met bijna twee uur vertraging is het officieel overleg met de staatshoofden gestart. Ban Ki Moon was de laatste toegekomen, en de vergadering kon natuurlijk niet zonder hem starten. Dit loopt nu nog. Tot nu toe niets nieuws gehoord. China verduidelijkte zijn aanpak, met ondermeer een recente stijging van hernieuwbare van meer dan 50 procent. Ze doen zeer veel, maar willen geen bindende afspraken.

President Lula van Brazilië was de eerste die veel applaus kreeg, ook in de zalen waar we dit alles op schermen aan het volgen zijn. Een zeer sterke speech met de oproep om nu verantwoordelijkheid te nemen. Hij verweet ook het feit dat de onderhandelingen niet vooruit gaan en hij nam gisterenavond dan maar zelf heeft deel aan een toch wel zeer technisch overleg. Hij had dit nog nooit meegemaakt.

Net zoals Obama daarnet stelde, zei ook Lula dat landen die financiering krijgen, controle en transparantie moeten aanvaarden. Obama wees er verder op dat een akkoord vandaag nog haalbaar is, als we dat willen. Anders riskeren we terug jaren te onderhandelen totdat het te laat zal zijn. Na de lunch straks, start het officiële gedeelte. Met een ellenlange agenda. Het wordt zeer laat voor de onderhandelaars.

Cathy

Donderdag 17 december 2009
De doorpolicy op de Kopenhagenconferentie

Naast het wisselen van de voorzittersstoel - waardoor de betrokken en vertrouwenwekkende Deense klimaatminister Connie Hedegaard de plaats moest ruimen voor NAVO-havik Anders Fogh Rasmussen - was het buitenhouden van sommige ngo's gisteren de talk of day. Vooral de selectiviteit die daarbij aan de dag werd gelegd werd weinig gesmaakt. Die ging duidelijke ten koste van de meer kritische en combatieve ngo's zoals Friends of the Earth.

Waar de restricties op de toegang tot het conferentiecentrum tot nog toe konden gezien worden als een noodzakelijk kwaad (de overbelastingen van het centrum zorgde er trouwens voor dat ook officiële onderhandelaars niet binnen raakte) en een metafoor voor de moeilijke verdeling van de toegang tot 's werelds beperkte milieugebruiksruimte, wordt vandaag wel duidelijk dat de nog sterkere toegangsbeperkingen eingelijk dienen om de civiele maatschappij helemaal buiten te sluiten. Er zal deze avond weinig volk zijn om op Nic Baltazars klimaatfilmpje te dansen...

Nochtans wordt de onmisbare taak van de ngo's hier door heel wat onderhandelaars erkend. Zij houden de druk hoog. Zij zorgen voor de onmisbare vibe die de ministers en staatshoofden tot een akkoord moet dwingen. De dagelijkse uitreiking door de milieuverenigingen van de fossil of the day award aan het land dat er het best in geslaagd is vooruitgang in de onderhandelingen af te blokken, voert ook op het thuisfront de nodige druk op. De twijlelachtige eer bij het in de wacht slepen van de in ware Hollywoodstijl uitgereikte prijzen (een beker gevuld met steenkool en wat dinoskeletten), viel tot nog toe vooral de VS, Canada en Ukraine te beurt. Die laatste wegens een gigantisch overschot hete lucht dat zij hebben opgespaard en tijdens een volgende verbintenisperiode in de markt willen pompen zodat van echte uitstootvermindering amper iets in huis moet komen.

Laat ons hopen dat de deuren voor de ngo's terug wijd opengaan. Anders zullen ook wij snel uitwijken naar de parallelle kilimaatconferenties die buiten het officiële Bella-centrum in Kopenhagen plaatsvinden.

Bart

Tussen hoop en vrees

Woensdagavond hebben we met alle aanwezige socialisten op een vergadering (georganiseerd door de PES en onder voorzittersschap van voorzitter Rasmussen) alles nog eens op een rijtje gezet. Paul Magnette en Humberto Rosa, staatssecretaris voor leefmilieu van Portugal (die alle vergaderingen van de COP, het belangrijkste besluitvormingsorgaan, heeft meegemaakt) konden uit eerste lijn vertellen over de parallelle actie van de Denen. Beiden waren optimistisch, en uit ervaring werd gesteld dat er eerst een dieptepunt moet zijn om dan een versnelling in de actie te krijgen. 48 uur was er toen nog. Niet zo veel volgens mij, maar we mogen zeker de moed niet opgeven.

Het juridische luik (een akkoord met al dan niet bindende doelstellingen), en of we naar een volledig nieuw verdrag gaan of naast het bestaande Kyotoprotocol een aantal bijkomende verplichtingen invoeren, blijven grote struikelblokken. Idem voor de financiering. Volgens ons is het duidelijk dat de EU niet de enige mag zijn die inspanningen doet. De reeds geleverde reductie onder het Kyotoprotocol mag niet zo maar worden weggeveegd en moet erkend worden. In welke vorm dan ook.

Duidelijk blijft dat men voor de financiering geen ontwikkelingshulp mag recycleren. In een debat gisteren met VN-secretaris-generaal Ban Ki Moon (op het laatst verhinderd gezien hij op het hoogste niveau mee onderhandelt) en alle hoofden van de instellingen van de Verenigde Naties die hier bij betrokken zijn, was er een duidelijke noodkreet van de ontwikkelingslanden dat dit additioneel moet zijn. Hun vrees is dat de budgetten voor de voedselhulp hierdoor in het gedrang komen. Een zeer terechte vrees! Het feit dat de middelen voor de Fast Track niet additioneel hoefden te zijn, heeft deze vrees op een hoger niveau gebracht.

Ook bij ons heeft de federale regering gesteld dat dit van het ontwikkelingsbudget moet komen. Wij pleiten ervoor dit niet te doen. De PES besliste tenslotte een persbericht de wereld in te sturen en de druk hoog te houden (klik hier voor het bericht op de website van de PES). Deze ochtend geen problemen gehad, was zelfs zeer raar, er was bijna geen kat. Ook in de zaal met de standen van de NGO's niet. De VN heeft dus toch voet bij stuk gehouden om de NGO's niet toe te laten. Er mochten slechts 56 vertegenwoordigers van NGO's binnen. Schandalig! Ze zijn monddood gemaakt. Bovenstaande foto zegt alles. Dit betekent dat alle side events door hen georganiseerd niet kunnen doorgaan en er geen toelichting kan worden gegeven aan hun standen. De agenda is vandaag geminimaliseerd tot een paar toelichtingen. Ook ik moet mijn planning herzien. Ik had met verschillende personen afgesproken om vandaag en morgen langs te komen. Een dikke streep door de rekening. Deze avond wordt het klimaat filmpje va de Climate Coalition voorgesteld, door Nic Balthazar en Paul Magnette. We zijn nu volop flyers aan het uitdelen. Wordt vervolgd…

Cathy

Woensdag 16 december 2009
Net aangekomen

Na een late gemeenteraad gisteren, was ik vanmorgen zeer vroeg uit de veren om de eerste trein te halen. Geen vertraging met de NMBS deze keer, maar technisch defect aan het vliegtuig deed de timing in de war lopen. Mijn afspraak tijdens de vlucht met Mr. Gammeltoft van de Europese Commissie over adaptatie bij overstroming kon zo wel uitgebreid worden. Zijn lezing in Kopenhagen kon al deels vergeten.

Maar dit was nog maar het begin. Dankzij Mr. Gammeltoft, tevens Deen en van Kopenhagen, vonden de Belgen (naast mezelf, Nic Balthazar, Jill Peeters en haar RTBF-collega-weerman, de woordvoerder van Minister Magnette en een cameraploeg) direct de shuttle naar het 'Bella Center'.

Groot was onze verbazing toen we plots midden in de stad waren aanbeland. Een 'manifestatie' aan de ingang van Bella, zorgde ervoor dat de bussen er niet naar toe konden. Gelukkig bleek Bart al met de metro te zijn toegekomen en wist hij ons te vertellen welk station er niet geblokkeerd was. Dus de metro op (wel efkens Nic en co verloren) en dan op zoek naar de ingang waar we wel binnen konden. Doordat we allemaal nog niet geregistreerd waren, mochten we eerst niet door. Met de hulp van iemand van de Belgische delegatie is het dan toch gelukt. Eindelijk het Center in zicht.

Na een tijd aanschuiven in de sneeuw, verschillende check ups, telkens met de vrees dat het niet zou lukken, uiteindelijk binnengeraakt en waren we nog net op tijd voor de debriefing van de Belgische delegatie. Grote teleurstelling over de stand van zaken. Geen vertrouwen tussen de landen en de strategie van de Denen om in parallell te werken op het politieke niveau, deed sommige landen de vraag stellen of de ministers niet beter buiten de onderhandelingen zouden worden gelaten! Terwijl een doorbraak nog enkel op het politieke niveau mogelijk is. Maar ik kan er wel ergens inkomen dat in deze zeer technische materie er getwijfeld wordt aan het politieke niveau. Dit is wel niet van toepassng op politici zoals Bart en mezelf...

Cathy

Hoop voor Kopenhagen

It’s the environment stupid

Hectische dag in Kopenhagen. Geblokkeerde metro, bussen afgeladen vol. Maar wel met geëngageerde buschauffeurs die de conferentiegangers aansporen tot daadkracht: “And don’t forget why you are here: it’s for the environment!”.

Ook de ministers komen druppelsgewijs toe. Zoals Vlaams milieuminister Schauvliege en haar Brusselse evenknie Huytebroeck. Die laatste bracht de moed op om samen met collega ministers uit andere landen, een debat aan te gaan met jongerenorganisaties waaronder een opgemerkte delegatie van onze Jeugdbond voor Natuurstudie en Milieubescherming. Huytebroeck stelde zich daar trouwens voor als the Belgian minister of environment and energy. Gelukkig dat minister Magnette pas morgen komt. Hoe dan ook: het optreden van Huytebroeck maakte weinig of geen indruk. Ze was beter in Brussel gebleven om de zuivering van het Brussels afvalwater terug op te starten. Haar nalatigheid in dat dossier zou haar het schaamrood op de groene wangen moeten geven.

Stormlopen was het vandaag ook voor de Amerikaanse klimaatvedetten Arnold Schwarzeneger en Al Gore die op enkele side events de congresgangers kwamen entertainen. Dat lange aanschuiven voor een van deze events deed me maar beslissen om er andere te kiezen. Over lage koolstof transport en energiescenario’s bijvoorbeeld. Boeiende debatten ook tussen spraakmakende wetenschappers zoals de Brit Sir David King en de Duitser Ottmar Edenhofer (Potsdam Institute) over zin en onzin van CO2-afscheiding en opslag.

Met Edenhofer die deze afscheiding en opslag van CO2 niet alleen noodzakelijk acht om 'kolenlanden' zoals China, India en de VS de kans te geven hun uitstoot terug te dringen, maar ook om de CO2-uitstoot van biomassacentrales onder de grond te stoppen. Op die manier bereiken we 'negatieve emissies' en worden dergelijke biomassacentrales als het ware CO2-stofzuigers.

Troosteloos wordt je dan weer van de sessies waarin de gevolgen van de huidige klimaatopwarming op ontwikkelingslanden uit de doeken worden gedaan. Met jaarlijks 8,8 miljoen kinderen jonger dan vijf jaar die sterven aan perfect voorkombare en klimaatgerelateerde ziektes. En de vissers aan de Ghanese kust die hun kinderen verkopen omdat de geslonken vangsten hen niet meer kunnen voeden. En dan besef je dat de buschauffeur gelijk had: It’s the environment stupid.

Bart

Dinsdag 15 december 2009
Korea In Actie (KIA)

Ook onze Kopenhagen conferentie kan natuurlijk niet ontsnappen aan de retoriek van de Green New Deal. Nadat VN secretaris Ban Ki-moon de term lanceerde en UNEP (het milieuprogramma van de Verenigde Naties) het verder op muziek zette, gaan ook verschillende landen er mee aan de haal. Meest opmerkelijke: Zuid Korea. Daar greep president Lee Myung-bak de zestigste verjaardag van zijn land aan om 'Lage Koolstof Groene Groei' als de 'nationale visie' voor de volgende zestig jaar te lanceren. En dat zal Kopenhagen geweten hebben.

Je wordt hier overspoeld met publicaties en evenementen van de Zuid Koreanen. De uitbouw van een slim energienet dat groene energiestromen in verschillende richtingen kan sturen en opslaan? Vlaanderen in Actie (VIA) voorziet dat tegen 2020, maar Zuid-Korea is er al volop mee bezig. Niet minder dan 79% van het relancegeld dat Zuid-Korea vrijmaakte om uit de economische crisis te klimmen, gaat naar impulsen voor de groene economie. Wie weet staat KIA wel voor Korea In Actie? Al is het maar de vraag of de retoriek tot resultaten leidt. Volgens de eigen prognoses zal het aandeel hernieuwbare energie in Korea tegen 2030 stijgen naar 11 procent, een pak minder dan de 20 procent die de EU tegen 2020 vooropstelt. Misschien is het verschil met VIA dan toch niet zo groot?

Bart

België paar banken vooruit in Kopenhagen

Na een dik uur aanschuiven eindelijk een toegangspasje bemachtigd. Maar we stonden in goed gezelschap. Met mijn Nederlandse collega Diederik Samson die nu in de 2de Kamer zit, maar vroeger voor Greenpeace elke klimaattop bijwoonde, ergens bengelend aan de touwen.

En niet alleen voor het voorzitterschap van de Europese Unie klopt België Nederland. Ook op vlak van klimaatbeleid! Tenminste, als we de milieuverenigingen mogen geloven. Climate Action Network (waarin milieungo’s zoals Greenpeace, WWF, Friens of the Earth rond het klimaatthema samenwerken) lanceerde op de conferentie vandaag haar Climate Change Performance Index, een index die de performantie van het nationale klimaatbeleid weergeeft. De index is gebaseerd op objectieve gegevens en trends inzake uitstoot en hernieuwbare energie en een subjectieve beoordeling van het klimaatbeleid door ngo’s (zie ook http://www.germanwatch.org/ccpi). En wat blijkt: België stijgt 9 plaatsen en klimt op tot de 16de plaats (op een totaal van 57 landen die samen instaan voor meer dan 90 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot).

En eigenlijk gaat het om de 13de plaats omdat de milieu-ngo’s de eerste drie plaatsen symbolisch oningevuld laten. Geen enkel land doet vandaag immers voldoende om ’s werelds temperatuurstijging tot 2°C te beperken. De klim van ons land in de ranking heeft alles te maken met de reële daling in de broeikasgasuitstoot en de toename van de hernieuwbare energie. De appreciatie van het beleid door de niet gouvernementele milieubeleidswatchers is daaraan omgekeerd evenredig. Maar hoe dan ook: de toekomst is bezig, ook in het Texas aan de Noordzee.

Bart

Maandag 14 december 2009
Twee sporen, nu nog een trein

De eerste plenaire vergadering op de klimaatconferentie van vandaag zit erop. Met blijkbaar een moeilijke knoop die moest worden doorgehakt: de vraag of de onderhandelingen moeten leiden naar één nieuwe tekst, dan wel op twee sporen moet worden verder gewerkt.

Er is gekozen voor twee sporen: verder bouwen aan het Kyoto protocol voor de landen die zich aan dat protocol hebben verbonden en een parallel akkoord voor landen als de VS die weliswaar in 1992 meestapten in het klimaatverdrag, maar voor wie Kyoto te ver weg lag.

Daarmee krijgen vooral de ontwikkelingslanden hun zin. Zij hadden schrik dat één spoor met één uitkomst zou leiden tot een laagste gemene deler waarin de verworvenheden van het Kyoto-protocol zouden verwateren.

De twee sporen liggen er dus. Nu nog de treinen. Want op het punt van de inhoudelijke discussies lijkt er weinig vooruitgang geboekt. Neem nu de noodzakelijke reductiedoelstellingen: als je de door industrielanden aangekondigde engagementen optelt, kom je volgens de studiebureaus tegen 2020 maar aan een vermindering van de broeikasgasuitstoot met 8 tot 12 procent ten opzichte van 1990. Ver weg dus van de reductie met 25 tot 40 procent die door de wetenschappers noodzakelijk wordt geacht om de temperatuursstijging op aarde onder de 2°C te houden.

En dan houden we nog geen rekening met achterpoortjes allerhande (bijvoorbeeld de mogelijkheid om “overschotten” aan “schone lucht” uit de Kyotoperiode 2008-2012 over te hevelen naar een volgende verbintenisperiode). Hoe de onderhandelaars hier moeten uitkomen is maar zeer de vraag. De kleine eilandstaten vragen ondertussen de industrielanden om hun uitstoot tegen 2020 met 45 procent terug te dringen en de klimaatopwarming tot 1,5 °C te beperken. Voor hun is dat een kwestie van overleven. Of om het met de woorden van de vertegenwoordigster van Micronesia te zeggen: “Science is not negotionable”.

Bart

Maandag 14 december 2009

De laatste voorbereidingen

Net een B&B gevonden in Kopenhagen centrum. Het parlement had voor ons een hotel in Mälmo (Zweden) gereserveerd, maar dat vond ik toch te ver. Ik vertrek pas woensdag gezien mijn verplichtingen nog in de gemeenteraad van Gent en in het parlement.

Heb al een afspraak met iemand van de Europese Commissie gepland voor tijdens de rit. Zo krijg ik al een onderdompeling in de laatste stand van zaken. Ik zal ter plekke in naam van onze Kamerdelegatie deelnemen aan de dagelijkse Belgische coördinatievergaderingen. Verder staat overleg gepland met de PES (de Europese socialisten) en een aantal ngo's en lobbygroepen. Tenslotte ben ik benieuwd wat Obama zal meebrengen als 'goed nieuws' en hoop ik aanwezig te zijn in de plenaire op dat moment.

Cathy

Zaterdag 12 december 2009
Hoeveel zullen we moeten betalen om onze elektrische wagen op te laden

Bart en ik zijn als bestuurders bij Eandis mee de stuwende kracht achter de innovatieprojecten om ons elektriciteitsnet aan te passen aan de productie van hernieuwbare energie, zoals windmolens en zonnepanelen. Zo maken we het ook mogelijk dat er plaatsen zijn om elektrische wagens op te laden.

Met de aankoop van elektrische wagens door Eandis en het voorzien van een aantal oplaadpunten, geven we een sterk signaal als voortrekker op dit terrein. Nu ook de Vlaamse overheid op deze kar aan het springen is en de productie van elektrische wagens naar ons land wil halen, komen we in een stroomversnelling terecht. De vraag zal zich binnenkort stellen hoeveel we aan zo'n 'oplaadpomp' moeten betalen. Gezien er hiervoor nog niets is geregeld, heb ik in de Kamer de vraag ingediend voor minister Magnette hoe hij dat ziet en hoe hij de milieuvriendelijkheid hierin zal vertalen.

Cathy

Donderdag 10 december 2009
Nederlands broertje voor Belgisch windmolenpark

De eerste fase van de Noordzeering wordt een feit. Het Belgisch windmolenpark in de Noordzee krijgt er een Nederlands broertje bij. Staatssecretaris Schouppe bevestigde mij in de Kamer dat het overleg met Nederland inzake grensoverschrijdende milieuprocedures voor windmolenparken op zee afgerond is.

Dit overleg was er gekomen nadat het Kabinet Balkenende beslist heeft om tegen ten laatste begin 2010 extra windenergiegebieden in zee aan te duiden. Hiertoe werd in Nederland ook een nieuw vergunningsstelsel uitgewerkt. Als nieuw gebied werd ondermeer ‘Borssele’ aangeduid als grote kanshebber. Dit is de zone grenzend aan het Belgisch offshoregebied. Het betreft een oppervlakte van 344 km2, goed voor 1000MW.

Ik ben blij dat het er eindelijk van zal komen. We pleiten al jaren voor deze uitbreiding langs Nederlandse zijde. Gezien deze locatie de milieubeoordeling in België heeft doorstaan, zal dit ook zo zijn net over de grens. Daarbij is een koppeling van totaal 3000 MW zowel positief voor het klimaat als voor de uitwisseling van elektriciteit. Het is nu enkel wachten op groen licht van het Kabinet Balkenende. Blijkbaar zal dit nog gebeuren tijdens de klimaatconferentie te Kopenhagen.

Cathy

Woensdag 9 december 2009
Blij dat de Tobintaks op tafel ligt

Minister van Milieu Paul Magnette bevestigde me deze morgen in het parlement dat een taks op speculatieve financiële transacties op tafel zal komen van de klimaattop in Kopenhagen. Magnette zei ook dat België zich achter landen als Frankrijk en Duitsland zal scharen om uiteindelijk tot een Tobintaks te komen.

Dirk Van der Maelen en ik zijn verheugd dat het principe van de Tobintaks na jaren in de koelkast gelegen te hebben, nu toch op tafel ligt in Kopenhagen en een kans op slagen heeft. Het geld dat via die Tobintaks geïnd zou worden, kan hopelijk heel wat landen over de streep trekken in Kopenhagen en een doorbraak forceren op de Klimaattop en zo tot een globaal klimaatakkoord te komen.

sp.a pleit al vele jaren voor taksen op speculatieve transacties en is bijzonder blij dat nu ook leiders van grote landen als Frankrijk en Duitsland achter het idee staan. Het financiële luik van de onderhandelingen op de Klimaattop zal ofwel een dealmaker ofwel een dealbreaker zijn. In de zoektocht naar middelen om de ontwikkelingslanden te helpen bij het reduceren van hun CO2-emissies, is er een breed draagvlak aan het groeien om een taks te heffen op speculatieve financiële transacties. Nu blijkbaar ook bij de vroegere tegenstanders van een dergelijke taks.

Die Tobintaks zou 100 à 130 miljard euro kunnen opleveren. Geld dat kan dienen om de ontwikkelingslanden te helpen bij hun strijd tegen de opwarming van de aarde. Ik hoop dat er morgen op de EU-top een doorbraak op Europees niveau komt. Dit is een absolute vereiste om te kunnen slagen in Kopenhagen.

Cathy

Dinsdag 8 december 2009
Videoboodschap van Bart

Maandag 7 december 2009
De trein is altijd een beetje reizen

Minister Schauvliege gaat met de trein naar de klimaattop in Kopenhagen. Dat strekt haar tot eer. “Leading by example.” Ik geef toe: haar goed voorbeeld is deze keer aan mij voorbij gegaan. Ik vlieg en mis de 12 uur bollende klimaattrein. Toch hoop ik dat haar signaal door anderen wordt opgepikt. Door haar partijgenoot Wouter Beke bijvoorbeeld die de commissie Financiën van de Senaat naar New York wil overvliegen voor een overleg met het IMF, terwijl deze mensen regelmatig Brussel aandoen.

Of door collega minister De Crem. Diens plannen voor een uitstapje naar Zuid-Amerika lijken wel afkomstig uit een betere reisgids. De minister zou eerst van Brussel naar het Braziliaanse Amazonewoud vliegen (Manaus). Vandaar zou het naar Rio De Janeiro en de Chileense hoofdstad Santiago gaan, waarna koers zou worden gezet naar Mendoza, de Argentijnse wijnhoofdstad. Eindpunt van de reis is Iguazu. Die plek op de grens tussen Argentinië en Brazilië is vooral bekend wegens de enorme watervallen. Na een bezoek aan Buenos Aires zou terug naar Brussel worden gevlogen.

Klap op de vuurpijl: de tienkoppige delegatie wou zich laten transporteren door de Airbus A330 die het Belgische leger net in gebruik heeft genomen. Een toestel met een capaciteit van 270 personen dat er per uur 5,5 ton kerosine doorjaagt. Minister Schauvlieghe mag nog vele treinreisjes plannen om dat goed te maken.

Dan doen mijn Brusselse sp.a-collega’s Jef Van Damme en Willem Stevens beter. Zij zijn vorige week met de fiets naar Kopenhagen getrokken. Daar kan zelfs onze Vlaamse milieuminister nog een puntje aan zuigen. Maar om haar gerust te stellen: deze berouwvolle klimaatzondaar zal zijn 460 kg CO2-uitstoot van de Kopenhagen trip via CO2logic compenseren.

Bart

Comments

[Reactie van jan dhaene]

ok;
EU gaat voor 30% en Tobintaks voor klimaat : prima
vraagje : wie zal het geld voor de ontwikkelingslanden beheren en toewijzen?
en nog iets :
wanneer eens een top over de demografische footprint?
succes daar en stikjaloers
Jan
ps : als je mij nodig hebt roep je maar

[Reactie van Ludo Hemelaer]

Aub maak ook afspraken rond de toename van de populatie mensen, die steeds meer territoria van andere diersoorten innemen.

[Reactie van Gaëtan Pintelon]

Hierna een artikel dat 10 jaar oud is maar nog altijd actueel: de Tobin taks als mechanisme om economie en maatschappij te beschermen, niet als -illusoir- spaarpotje voor ontwikkelingssamenwerking

L’équation politique de la taxe Tobin (bis)

Par Gaëtan Pintelon

Quel intérêt politique à vouloir présenter la taxe Tobin comme un pot d’épargne avec lequel on pourra faire de belles choses. Cela fait des décennies que la volonté politique manque pour investir beaucoup dans la lutte contre la pauvreté. Nous disons depuis des générations que 0,7% du PIB doit être consacré à la coopération au développement, sans que nous nous rapprochions de ce chiffre. Pourquoi tout à coup la volonté politique serait-elle présente pour décider de réserver un montant très important à la coopération au développement ? [1]

Par contre, protéger son économie contre des attaques spéculatives signifie également protéger les maillons les plus faibles (les pauvres) qui sont en même temps les plus touchés par la crise économique causée par l’attaque spéculative. En Thaïlande par exemple, la crise économique de 1997 toucha surtout le travailleur immigré (ou illégal) à la campagne. Il dut céder la place au jeune travailleur licencié par l’usine dans la ville et qui retourna vers son village natal. Le travailleur illégal fut simplement expulsé vers son pays d’origine. Le village pauvre se trouva sans revenus de la ville et avec des bouches supplémentaires à nourrir.

Aujourd’hui, l’économie thaïlandaise semble peu à peu se remettre de la crise, mais le villageois pauvre attend toujours que les miettes de la reprise économique lui parviennent… Le pauvre aura perdu cinq ans ou plus avant d’atteindre le niveau d’avant la crise. En chiffres, il aura perdu en moyenne peut-être de l’ordre de 10% en cinq ans. Si la taxe Tobin pouvait alimenter des programmes de lutte contre la pauvreté qu’est-ce qui nous garantit que la prochaine attaque spéculative ne fasse perdre au pauvre une nouvelle fois 10% pendant cinq années consécutives ? Il est donc beaucoup plus important que la taxe Tobin soit un instrument qui arrête la vague spéculative contre une monnaie faible. Pendant le séminaire au Parlement fédéral belge (9 juin), le professeur allemand Spahn présenta sa version moderne de la taxe Tobin. A la satisfaction de tous, le modèle Spahn veut avant tout décourager le spéculateur en installant une taxe de 50, voire 100%, dès que le cours de la monnaie dévie de plus de 2,25% du cours moyen du mois précédent. C’est le principe du serpent monétaire européen, mais, dans ce cas-ci, payé au moyen d’une taxe. Le fait que les monnaies fortes installent une telle taxe permettra aux monnaies faibles de faire de même.

Et ce sont évidemment surtout les monnaies faibles qui se font attaquer par les spéculateurs et qui devront donc mettre en application la taxe. La remarque de Paul de Grauwe, professeur et sénateur libéral, est aussi intéressante. Il prétend que pour chaque change de monnaie économique (achat, vente) cinq changes doivent couvrir les risques d’instabilité monétaire (essentiellement par le système de hedging). Il prétend aussi que la majorité des changes non économiques ne sont pas spéculateurs, mais en même temps il dévoile le grand besoin de stabilité de la monnaie pour les acteurs économiques. Si même les très libéraux justifient l’intérêt de cours monétaires stables, comment peut-on nier le besoin des petits acteurs économiques à disposer de prix stables pour leurs produits, par exemple le prix que reçoit le petit paysan pour son café ou son cacao ?

[1] Suite à l’article d’Anne Peeters, paru sous le même titre dans notre édition précédente, Gaëtan Pintelon, responsable Fair Trade à la Maison internationale (Bruxelles), nous livre son point de vue.

[Reactie van heniu malecki]

Dat er iets gedaan moet worden aan het klimaat begrijp ik volkomen. Zoals nu kan het niet verder. Wat ik niet begrijp: Waarom moeten Europa en Amerika opdraaien voor hetgeen er gebeurd in de ontwikkelingslanden. De gedachtengang op deze top is helemaal verkeerd volgens mij. Pak de multinationals aan die hun activiteiten hier afbouwen om ze verder te zetten in de ontwikkelingslanden waar er een veel gunstiger klimaat voor hun is m.b.t. verloning en milieuregels.
Die multinationals lachen nu al in hun vuistje, ze hebben jaren lang woekerwinsten gemaakt, het milieu vervuild, werkloosheid bezord in de wel ontwikkelde landen en gaan dan ook nog vrij uit.
Het werkvolk van Europa en Amerika zal het wel weer mogen ophoesten. Alsof er in Belgie geen armoede bestaat.

[Reactie van Pieter Blommaert]

Ik begrijp de link tussen de Tobin taks en milieu niet goed. De Tobintaks is misschien een socialistisch idee, maar heeft zoals ik 't begrijk niks met milieu te maken.

Ik geloof dat wat milieu betreft, er vooral werk moet gemaakt worden van een ander gecorrigeerd kapitalisme. Er zou moeten naar gestreefd worden om een minimum prijs voor goederen en diensten te hebben die de impact op milieu uitdrukt. M.a.w. de investeringen in milieu moeten zo direct mogelijk betaald worden door de elementen die 't milieu vervuilen/belasten. Uiteindelijk kijkt iedereen immers naar z'n portemonnee. Wil je dus dat er met milieu rekening gehouden wordt, dan is de beste manier om dat rechtstreeks in geld uit te drukken.

Ik denk ook dat er opnieuw ruimer moet gedacht worden: er wordt nu zeer sterk gefocusseerd op uitstoot en vervuiling, en de vermindering ervan.
Maar minstens even belangrijk is de vraag hoe de natuur zich zal herstellen van die uitstoot en vervuiling. Een vermindering betekent immers niet dat we al op een status quo staan. Waar moet naar gestreefd worden is het uitdrukken van de totale kost om naar een status quo te komen en die te behouden, net zoals bij een begroting. (En in tegenstelling tot begroting is een tekort van 3% hier wel degelijk een ernstig tekort.) Dingen zoals regenwoud, visbestand, etc. moeten daarbij ook (financieel) aangepakt worden. Niemand durft zich blijkbaar de vraag stellen of we een wereldwijd status quo kunnen bereiken op 10, 50 of 100 jaar tijd en wat dat zou kosten. Nochtans is dat de essentiële vraag waarop het beleid zou moeten gebaseerd zijn.

[Reactie van Pieter Blommaert]

Een kleine reactie op Heniu Malecki:

Natuurlijk zijn er ook armen in België, maar een van de grote klimaatvragen is deze: als iedereen in de wereld (gemiddeld) zo welgesteld gaat leven als de (gemiddelde) belg, hoe houden we dan in 's hemelsnaam de natuur in balans. De westerse landen zijn nu met een minderheid van de wereldbevolking verantwoordelijk voor een meerderheid van de uitstoot. (Zie bv. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_carbon_dioxide_emissions_per_capita) Jarenlang hebben wij ons naar hartelust uitgeleefd in het uitbuiten van de natuur (en nog steeds) ten voordele van onze economie. En nu vragen wij eigenlijk vriendelijk aan de rest van de wereld om a.u.b. ons voorbeeld niet te volgen.

Dus laat ons de zaken niet omdraaien en ons ervan bewust zijn dat de evolutie die vele landen nu doormaken dezelfde is die wij doorgemaakt hebben. We proberen met z'n allen om daar vervroegd een oplossing voor te vinden.

[Reactie van Tim Tombeur]

Een tegenreacktie voor Pieter Blommaert :

Ik begrijp ook de urgentie dat er iets moet gebeuren om onze planeet leefbaar te houden. Zelf probeer ik telkens te kiezen voor een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. Maar als ik hoor welke bedragen er nodig zijn om de uitstoot tegen te gaan, mis ik toch ook de discussie voor de sociale gevolgen, ook hier in vlaanderen. Er zijn niet alleen arme mensen maar ook mensen die maar net elke maand hun rekeningen kunnen betalen of ook net niet. Ecologisch kiezen hangt ook af van de dikte van de geldbeugel. Een betaalbare woning vinden, laat staan een huis kopen, laat staan daar nog eens zonnepanelen voor kopen is voor vele mensen onbetaalbaar.
Mijn mening is dan ook dat vooral moet gefocust worden op betaalbare alternatieven zodat iedereen aan uitstootreductie kan doen. En hier begrijp ik heniu malecki. Zorg dat de multinationals zich aan stenge regels houden. Ook in ontwikkelingslanden. zorg dat de industrie alleen nog producten op de markt brengt zodat de voetafdruk van de eindconsument zowiezo kleiner is. Ik denk hier bevoorbeeld alleen al aan de verpakking. Maar probeer de kleine man te sparen.
Neem nu hogere energieprijzen. Hierdoor gaat zeker de CO2-uitstoot verminderen. Maar hier maak je een keuze dat ik mijn kleine auto aan de kant laat staan en dat je in het straatbeeld enkel nog dure duitse auto"s ziet rijden. Volgens mij een asociale maatregel dus.
Dat er iets moet gebeuren staat vast. Maar je moet ook rekening houden met de sociale gevolgen. De oplossing ligt volgens mij dan ook in het ontwikkelen in betaalbare alternatieven die ontwikkelingslanden ook ten goede komen.

[Reactie van Danny]

Het westen gaat dus zijn ziel afkopen door wat geld aan Afrika te geven. Denken jullie nu echt dat dat geld op de juiste plaats gaat terechtkomen?
De kabila's en mugabe's zullen het geld verbrassen in hun entourage want de miserie van hun landgenoten interesseren deze heren niet.
Een voorstel om het geld door ngo's te laten beheren zal vlug door de top van regeringsleiders afgevoerd worden.

[Reactie van Danny]

Als ik van Antwerpen naar Budapest wel reizen, kost dit met de wagen ca 120 eur met de trein snel 300eur en met een low cost vliegmaatschappij 70 eur. De prijs is hier omgekeerd evenredig met de vervuiling. De trein zou in alle opzichten de voordeligste oplossing moeten zijn. Natuurlijk moeten we eerst een analyse maken van de kosten structuur van de europese treinreizen. Efficiënt beheer is primordiaal vooraleer we de kostendekkingsgraad gaan verminderen door kruissubisidiëring. Dit zou kunnen gebeuren door een europese vliegtuigkilometerheffing.

[Reactie van Pieter Blommaert]

Ik lees Tim's eerste alinea graag. Alleen moeten wij ons ervan bewust zijn dat voor landen in volle ontwikkeling, zoals India en China (elk een goeie miliard inwoners en procentueel een veel grotere armoede) zich dat soort overwegingen nog veel pijnlijker stelt. Milieubeperkingen opleggen aan producenten in een economie waarvan de groei hard nodig is om de bevolking in basisbehoeften te voorzien is niet evident.

Als we over wereldproblemen spreken, moeten we ook durven socialist zijn op wereldvlak. Moeten we daarbij zover gaan dat we onszelf verarmen? Natuurlijk niet, want daarbij is niemand geholpen. Maar dat wij gemiddeld per inwoner meer reserve hebben is evident en plaatst ons voor een verantwoordelijkheid. Zij stellen die vraag ten opzichte van ons, zoals wij die vraag stellen ten opzichte van diegene met z'n zware BMW.

Toch is het ook zo dat werken aan milieu ook voordelen heeft. Het brengt immers investeringen en dus ook werk mee. Het isoleren,... van woningen levert bv. jobs op in de bouwsector. (Bizar dan wel dat die vaak niet ingevuld raken)

Ik ben volledig akkoord dat investeringen in milieu vooral via bedrijven moet lopen. Even een voorbeeld uit België:

Ik ben volledig akkoord met het afromen van de winsten van Electrabel. Ik vind alleen dat de juiste manier daarvoor de volgende is: relevante taksen op electriciteit geproduceerd via milieu-onvriendelijke processen (en daar reken ik persoonlijk kernenergie bij) die het prijsverschil met alternatieve energie verkleinen. En die taksen volledig gebruiken voor investeringen in alternatieve energie, om zo dat effect te versterken. Taksen alleen gericht aan Electrabel zijn daarom voor mij te beperkt en dat ze stomweg gebruikt worden om een gat in de begroting te vullen is nog veel meer teleurstellend.

Een ander voorbeeld: Wij staan klaar om heel veel geld te investeren om de automobielsector in België te houden. Een automobielsector die nochthans kampt met overproductie: ze zijn met teveel. Ik zou die investeringen graag gekoppeld zien aan ernstige plannen voor "milieuvriendelijke" wagens. Ook al omdat die volgens mij een veel betere toekomst hebben.

Op eenzelfde manier denk ik dat veel belastende industrie en transport met extra taksen kan aangepakt worden, taksen die alleen aanvaardbaar zijn als dat geld dan bv. via investeringsmaatschappijen integraal aan milieu gerichte technologieën/investeringen besteed wordt. Investeringen in nieuwe industrieën en technologieën zullen volgens mij zelfs renderen op termijn. Ondersteuning voor investeringen in milieu over de wereld hoeft dus niet nefast te zijn voor onze economie en welvaart. Als we 't maar verstandig doen.

[Reactie van Herman en Kristina Nachtergaele]

Hierbij ons verslag van onze deelname aan de Klimaatbetoging in Kopenhagen op zaterdag 12 december 2009.

Meer dan 100.000 deelnemers uit tientallen landen van over de hele wereld stapten die dag op door het centrum van Kopenhagen. De klimaatproblematiek was overigens zeer nadrukkelijk aanwezig in het stadsbeeld. Schitterende tentoonstellingen op openbare pleinen, gratis openbaar vervoer voor de klimaatbetogers. We raakten zelfs verzeild in de eerste kerk die zich nadrukkelijk presenteerde als groene kerk die haar ecologische voetafdruk drastisch wou verminderen…
En dan was er de betoging. Een zeer divers gezelschap nam de straten in: vertegenwoordigers van natuur- en milieuverenigingen, sociale organisaties, vakbonden(waaronder een sterke Belgische delegatie), groene partijen, inheemse volkeren, boerenorganisaties, bergbewoners, mensen met kinderen,… De manifestatie was heel kleurrijk en uitgelaten. Opvallend was het zeer grote aantal jongeren, de twintig-dertigers. Naar ons inschatten maakten ze wel 2/3 van de aanwezigen uit. Wie zei weer dat de jeugd onverschillig is?
Er werd heel vreedzaam opgestapt onder tal van slogans. De meest opvallende eis was die voor “climate – justice”, want de klimaatproblematiek treft vooral de armsten en dit voor een niet in te schatten tijdsperiode. We hoorden een aantal zeer emotionele sprekers van over de hele wereld die vertelden hoe hun leven en hun gemeenschap nu al drastisch verandert door de klimaatverandering. Land dat verloren gaat, water dat verdwijnt, culturen die ten onder gaan. Onze eigen problemen verzinken in het niets bij wat er mondiaal gebeurt.
Tijdens de urenlange optocht was er een heel sterke verbondenheid voelbaar en vooral een besef dat we deelnamen aan één van die kantelmomenten in de geschiedenis. Deze beweging groepeert de kracht van vele duizenden voortrekkers over de hele wereld. Ongeacht wat Kopenhagen (niet) oplevert, deze mondiale beweging eist haar plaats in het debat.
We zagen in Kopenhagen vele enthousiaste, gedreven en bezorgde mensen. Mensen die beseffen dat de klimaatproblematiek de resultante is van een alles vernietigend systeem dat moet gestopt worden. Een opgave die op het eerste zicht onmogelijk lijkt, maar er is geen alternatief. Duizenden mensen droegen daarom die ene boodschap met zich mee: er is geen Plan(eet) B.
En ja er waren ook relletjes. We hadden het twijfelachtig voorrecht om ze voor onze neus te zien gebeuren: enkele honderden jongeren in het zwart, gemaskerd, duidelijk goed georganiseerd. Hun bedoeling was alleen om rel te schoppen, te vernielen en te profiteren van de media aandacht om een boodschap van nihilisme te brengen. De Deense politie die massaal aanwezig was greep hardhandig in (wat op dat moment de enige optie was). Jammer dat veel onschuldige betogers mee in de brokken deelden. Ronduit dégoutant waren de mediaploegen die deze incidenten (waar het overgrote deel van de betogers zelfs nooit iets van gezien heeft!) uitgebreid in de aandacht brachten. We zijn gewoon aan de macht en de manipulatie van de media, maar zo grof hebben we het lijfelijk zelf nooit meegemaakt…
Maar de mondiale protestbeweging was er en daar doen krantenkoppen niets van af. Kopenhagen zal in de geschiedenis van de mensheid staan als één van die data waar een knik werd gemaakt.
We hadden het voorrecht om daar bij te zijn, samen met 850 deelnemers aan de klimaattrein die ons bracht van Brussel naar Kopenhagen. En misschien goed om te weten: de overgrote meerderheid van de deelnemers en de organisaties waren franstalig. Onze eigen Vlaamse organisaties hebben deze trein letterlijk en figuurlijk gemist, hoewel we er wel stonden op de klimaatbetoging in Brussel, 1week voordien.
Maar er zal véél meer ambitie en inzet nodig zijn om van dit nachtmerrieverhaal de transitie te maken naar een nieuwe duurzame samenleving.